تنظیم VLAN برای تفکیک اینترنت حسابداری از کارمندان

مراحل پیکربندی VLAN – گام‌به‌گام

1. ساخت VLAN جدید در سوئیچ

برای شروع، باید VLANهای مورد نیاز رو تعریف کنیم. معمولاً این کار از طریق محیط تحت وب (GUI) یا خط فرمان (CLI) انجام می‌شه.

مثال CLI برای سوئیچ Cisco:

Switch> enable
Switch# configure terminal
Switch(config)# vlan 10
Switch(config-vlan)# name ACCOUNTING
Switch(config-vlan)# exit

Switch(config)# vlan 20
Switch(config-vlan)# name STAFF
Switch(config-vlan)# exit

• VLAN 10 برای واحد حسابداری با نام «ACCOUNTING»
• VLAN 20 برای سایر کارمندان با نام «STAFF»

2. تعیین ID و نام برای VLANها

هر VLAN باید یک VLAN ID یکتا داشته باشه (عدد بین 1 تا 4094). بهتره اسم هم براش تعریف بشه تا در محیط مدیریتی بتونی راحت‌تر بفهمی مربوط به کدوم گروه کاربریه.

3. اختصاص پورت‌ها به VLAN مشخص

باید تعیین کنیم که هر پورت فیزیکی سوئیچ به کدوم VLAN تعلق داره.

Cisco CLI:

Switch(config)# interface FastEthernet 0/1
Switch(config-if)# switchport mode access
Switch(config-if)# switchport access vlan 10
Switch(config-if)# exit

Switch(config)# interface FastEthernet 0/2
Switch(config-if)# switchport mode access
Switch(config-if)# switchport access vlan 20
Switch(config-if)# exit

• پورت 0/1 به VLAN10 (حسابداری) اختصاص داده شده.
• پورت 0/2 به VLAN20 (کارمندان) وصل شده.

4. تنظیم Trunk Port برای ارتباط با روتر یا سوئیچ دیگر

اگر روتر یا سوئیچ دیگه‌ای قراره چند VLAN رو از یه لینک عبور بده، اون پورت باید به حالت Trunk دربیاد.

Switch(config)# interface GigabitEthernet 0/24
Switch(config-if)# switchport mode trunk
Switch(config-if)# switchport trunk allowed vlan 10,20
Switch(config-if)# exit

تا اینجای کار شما موفق شدی:
– VLANها رو تعریف کنی
– پورت‌ها رو به VLAN مناسب متصل کنی
– و مسیر Trunk برای انتقال هم‌زمان VLANها رو هم راه‌اندازی کنی

تنظیم DHCP جداگانه برای هر VLAN

وقتی شما چند VLAN تعریف می‌کنی (مثلاً VLAN10 برای حسابداری و VLAN20 برای کارمندان)، اگر برای همه‌شون فقط یک DHCP (سرور یا سرویس‌دهنده آی‌پی خودکار) داشته باشی، آی‌پی‌ها به‌درستی به کلاینت‌ها تخصیص داده نمی‌شن یا تداخل به وجود میاد.

پس لازمه:

• برای هر VLAN، یک محدوده IP اختصاصی تعریف بشه (مثلاً 192.168.10.0/24 و 192.168.20.0/24)
• DHCP باید بتونه بفهمه هر درخواست از کدوم VLAN اومده
• برای این کار باید از Router-on-a-Stick یا سوئیچ لایه 3 استفاده کنیم

حالت اول: استفاده از روتر (Router-on-a-Stick)

در این مدل، یه پورت از روتر روی حالت Trunk تنظیم می‌شه، و برای هر VLAN، یک زیررابط (sub-interface) ایجاد می‌کنیم که DHCP مخصوص خودش رو داره.

پیکربندی زیررابط و DHCP برای روتر Cisco:

interface GigabitEthernet0/0.10
 encapsulation dot1Q 10
 ip address 192.168.10.1 255.255.255.0
!
interface GigabitEthernet0/0.20
 encapsulation dot1Q 20
 ip address 192.168.20.1 255.255.255.0
!
ip dhcp pool ACCOUNTING
 network 192.168.10.0 255.255.255.0
 default-router 192.168.10.1
!
ip dhcp pool STAFF
 network 192.168.20.0 255.255.255.0
 default-router 192.168.20.1

به این ترتیب:

• VLAN10 (حسابداری) آی‌پی از محدوده 192.168.10.0 دریافت می‌کنه
• VLAN20 (کارمندان) آی‌پی از محدوده 192.168.20.0 می‌گیره

حالت دوم: استفاده از سوئیچ لایه 3

در این مدل، سوئیچ نقش روتر رو هم بازی می‌کنه و برای هر VLAN یک SVI (رابط مجازی) تعریف می‌شه.

پیکربندی روی سوئیچ Cisco لایه 3:

interface vlan 10
 ip address 192.168.10.1 255.255.255.0
!
interface vlan 20
 ip address 192.168.20.1 255.255.255.0
!
ip dhcp pool ACCOUNTING
 network 192.168.10.0 255.255.255.0
 default-router 192.168.10.1
!
ip dhcp pool STAFF
 network 192.168.20.0 255.255.255.0
 default-router 192.168.20.1

تست نهایی

در هر VLAN یک سیستم قرار بده و بررسی کن:

• آیا آی‌پی درست می‌گیره؟
• آیا تداخل نداره با VLAN دیگه؟
• آیا ارتباط با اینترنت یا سرور مرکزی درست انجام می‌شه؟

پیکربندی پورت Trunk بین سوئیچ و روتر

وقتی چند VLAN داریم، باید بتونیم ترافیک همه اون‌ها رو از طریق یک پورت فیزیکی به روتر یا سوئیچ لایه 3 بفرستیم. اینجاست که Trunk Port به کمک ما میاد.

• Trunk اجازه می‌ده چند VLAN به‌ صورت هم‌زمان از یک مسیر عبور کنن
• پروتکل استاندارد برای این کار IEEE 802.1Q هست
• این پروتکل ترافیک هر VLAN رو با یه شناسه (Tag) مشخص می‌کنه

سناریو فرضی ما:

• VLAN10 برای حسابداری
• VLAN20 برای کارمندان
• سوئیچ به روتر متصل شده از طریق پورت GigabitEthernet0/1
• می‌خوایم این پورت رو روی حالت Trunk تنظیم کنیم

پیکربندی Trunk روی سوئیچ Cisco:

interface GigabitEthernet0/1
 switchport trunk encapsulation dot1q
 switchport mode trunk
 switchport trunk allowed vlan 10,20

توضیح کد نوشته شد:

• switchport trunk encapsulation dot1q: فعال‌سازی پروتکل تگ‌گذاری 802.1Q
• switchport mode trunk: تغییر حالت پورت به Trunk
• switchport trunk allowed vlan 10,20: فقط اجازه عبور به VLAN 10 و 20 داده می‌شه (برای امنیت)

پیکربندی مربوط به روتر (Router-on-a-Stick):

روی روتر شبکه باید برای هر VLAN، یه زیررابط (subinterface) تعریف کنیم که بتونه ترافیک تگ‌ شده از Trunk رو بفهمه:

interface GigabitEthernet0/0.10
 encapsulation dot1Q 10
 ip address 192.168.10.1 255.255.255.0

interface GigabitEthernet0/0.20
 encapsulation dot1Q 20
 ip address 192.168.20.1 255.255.255.0

با این تنظیمات، روتر می‌تونه ترافیک هر VLAN رو شناسایی، مسیریابی و مدیریت کنه.

نکات مهم تست و اعتبارسنجی:

• مطمئن شو که در سوئیچ، پورت‌های متصل به کلاینت‌ها روی حالت Access باشن و VLAN مناسب براشون تعریف شده باشه.
• از دستور show vlan brief و show interfaces trunk برای بررسی پیکربندی VLAN و Trunk استفاده کن.
• از کلاینت‌های هر VLAN پینگ بگیر تا مطمئن بشی روتر به‌درستی در حال مسیریابی هست.